در این مطلب به بررسی 8 حوزه تحقیقاتی در مدیریت دانش میپردازیم.
مدیریت دانش به تلاش آگاهانه و پایدار برای بهبود ایجاد، انتقال و استفاده از دانش در سازمانها اطلاق میشود. به عنوان یک حوزه دانشگاهی، مدیریت دانش ترکیبی از طیف گستردهای از تئوریها و ایدههای برگرفته شده از اصول مختلف با تعدادی از مدلها و مفاهیم اصلی است که به طور خاص برای حل یک مشکل توسعه یافته است. در سالهای اخیر مدیریت دانش به عنوان یک حوزه چند رشتهای شناخته شده و به طور کلی رشتههای سهیم در تشکیل دادن آن شامل موارد زیر میشوند:
- علم مدیریت
- کسب و کار
- علوم کامپیوتر
- علوم سازمانی
- علوم اطلاعات و کتابداری
- روانشناسی
- علوم اجتماعی
- مهندسی صنایع
- برنامهریزی و توسعه
موضوعات کلیدی در مدیریت دانش به روشهای مختلفی گروهبندی شدهاند.
8 حوزه تحقیقاتی در مدیریت دانش
1- دانش به عنوان یک توانایی پایدار
تمرکز: استراتژی کسب و کار و نقش دانش به عنوان یک “قابلیت پایدار” در ارائه مزیت رقابتی.
موضوعات نمونه: شایستگیهای اصلی شرکتها، قابلیتهای ترکیبی شرکتها، دیدگاه مبتنی بر منابع، سرمایه اجتماعی، قابلیتهای پویا
2- پردازش اطلاعات سازمانی و پشتیبانی فناوری اطلاعات از مدیریت دانش
تمرکز: چگونه سازمانها اطلاعات را پردازش میکنند و چگونه فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی از این فرایند پشتیبانی می کنند.
موضوعات نمونه: پردازش اطلاعات سازمانی، حافظه سازمانی، سازمانها به عنوان سیستمهای تفسیری، رفتارهای پردازش اطلاعات مدیران، ساختار سازمانها، سیستمهای اطلاعاتی.
3- ارتباطات مربوط به دانش، انتقال و تکثیر دانش
تمرکز: فرآیندهای انتقال دانش در سازمانها که شامل پویایی پیچیدهای از بازسازی و ترکیب مجدد دانش است.
موضوعات نمونه: چسبندگی دانش، نقش شبکههای اجتماعی.
4- استقرار انجمنهای خبرگی و یادگیری
تمرکز: فرآیندهای یادگیری و اشتراک دانش به عنوان پدیدههای اجتماعی وابسته به محتوا.
موضوعات نمونه: انجمنهای خبرگی.
5- روش کار مدیریت دانش
تمرکز: اطلاع رسانی از رویه مدیریتی.
عناوین نمونه: شرح حکایاتی از ابتکارات مدیریت دانش که بینشهایی را برای دانشکاران از نویسندگانی مانند توماس داونپورت، توماس استوارت، پیتر دراکر، و جیمز برایان کوین فراهم میکند.
6- نوآوری و تغییر
تمرکز: فرآیند نوآوری.
عناوین نمونه: جنبههای اقتصادی نوآوری، چشم انداز تکاملی تغییر اقتصادی، ظرفیت جذب سازمانها، نقش کاربران در نوآوری.
7- فلسفه دانش
تمرکز: منشأ و ماهیت دانش.
مباحث نمونه: دانش ضمنی، دانش سازمانی، گونهشناسی دانش ، معرفتشناسی سازمانی.
8- سازمانهای یادگیری و یادگیری سازمانی
تمرکز: سازمانها به عنوان نهادهای یادگیرنده.
عناوین نمونه: یادگیری سازمانی، سازمان یادگیرنده.
علاوه بر این زمینههای تحقیق، هر رشته دیدگاه خاص خود را در مورد حوزهای که مدیریت دانش باید در آن ارزشآفرینی کند، ارائه میدهد:
- تمرکز استراتژیک
- استفاده از دانش به عنوان منبع استراتژیک برای کسب مزیت رقابتی پایدار
- شناخت دانش به عنوان یک عامل اصلی در نوآوری و تکامل در رویههای سازمانی
- کاربرد تئوری مبتنی بر دانش شرکت برای توضیح موجودیت آنها و همچنین سایر عوامل تعیین کننده مقیاس و دامنه
- تمرکز حسابداری
- استفاده از ارزش ملموس برای سرمایه فکری یک سازمان
- در نظرگرفتن سرمایه انسانی، سرمایه ساختاری و سرمایه رابطهای به عنوان موارد قابل تشخیص و قابل کنترل
- تمرکز علم سازمانی
- به حداکثر رساندن پتانسیل سازمانی از طریق انتقال دانش و محافظت از آن
- نهادینه سازی یادگیری فردی و گروهی برای ایجاد دانش سازمانی نهفته در مخازن غیر انسانی مانند روالها، سیستمها، ساختارها، فرهنگ و استراتژی
- ایجاد درک مشترک در انجمنهای خبرگی از طریق تعامل متقابل
- تجزیه و تحلیل روابط شبکههای اجتماعی بین بازیگران (یعنی افراد، گروه های افراد و شرکتها)، شامل روابط ضعیف و قوی
- ایجاد دانش و معنی جدید و نوظهور از طریق ایجاد هوش مشترک سازمانی.
منبع:
