در این مطلب به بررسی رابطه بین اشتراک دانش، مخفی کردن دانش و احتکار دانش میپردازیم.
اخیراً مقالهای ارتباط بین مخفیکردن دانش، اندوختن دانش و فرآیندهای اصلی اشتراک دانش برقرار کرده است. مخفی کردن دانش(knowledge hiding) و اندوختن دانش(knowledge hoarding) هر دو به عنوان ریسکهای دانشی شناخته شدهاند. نویسندگان این مقاله رابطهای بین این دو رفتار نامطلوب و فرایندهای اساسی اشتراک دانش برقرار کردند که آنها را به عنوان “knowledge collection” یا “جمعآوری دانش” و “knowledge donation” یا “اهدای دانش” توصیف کردهاند.
نویسندگان مقاله به این نتیجه رسیدهاند که فاکتورهای شخصی و زمینهای تاثیر گذاری چشمگیری در میزان مشارکت افراد در رفتارهای “جمعآوری دانش”، “اهدای دانش”، “مخفی کردن دانش” یا “احتکار دانش” میتواند داشته باشد و بنابراین باید بررسی بیشتری در این زمینه به خصوص در تعاملات اجتماعی با و میان تیم های دانشمحور انجام گیرد.
به عنوان نتیجه تحقیقات آنها، این ارتباط در یک چارچوب پیشنهادی مطابق با شکل زیر نشان داده شده است:
در این چارچوب پیشنهادی شخص شماره 1 دانشی مهم یا دانشی مرتبط با نیاز شخص 2 در اختیار دارد که می تواند برای فرد شماره ۲ مفید باشد. با در نظر گرفتن اینکه فردی که به این دانش نیاز دارد (شخص2) الزاماً نمیداند که چه کسی آن دانش را در اختیار دارد، بنابراین برای کسب این دانش میتواند از سمت شخص 2 درخواستی مطرح شود یا خیر.
در این چارچوب، بخش A، نشان میدهد که شخص شماره ۲ از شخص شماره یک دانشی را درخواست میکند و این دانش را دریافت نمیکند زیرا، شخص 1 به جای اشتراک آن چیزی که میداند، آن را مخفی میکند و از این طریق از شکلگیری “جمعآوری دانش” جلوگیری میکند.
در مقابل، بخش B، نشان میدهد که شخص 2 درخواست دریافت هیچ دانشی را ندارد، اگرچه شخص 1 دانشی در اختیار دارد که میداند برای شخص 2 مفید است، اما شخص 1 به جای اشتراک داوطلبانه آنچه که می داند، ترجیح میدهد دانش خود را احتکار کند. این رفتار توسط یک پیکان خط چین در شکل نشان داده شده است. در نتیجه، شخص 1 از این طریق از رخ دادن “اهدای دانش” ممانعت میکند.
بخش CوD، پدیدههای “جمعآوری دانش” و “اهدای دانش” را نشان میدهد. در بخش C، شخص 2 دانش خاصی را از شخص 1 درخواست میکند و شخص 1 نیز این دانش را با او به اشتراک میگذارد، که باعث میشود فرآیند “جمعآوری دانش” به شکل موثری انجام شود. نهایتاً، در بخش D، شخص 1 با دانستن اینکه دانشی که در اختیار دارد میتواند برای شخص 2 مفید باشد، به صورت داوطلبانه آن دانش را با او به اشتراک می گذارد. در حالیکه، شخص 2 حتی از او درخواستی نکرده بود. در این مورد این اقدام شخص 1، ” اهدای دانش” را به صورت اثربخش امکانپذیر میکند.
نویسندگان مقاله پیشنهاد میکنند که این تحقیق برای جامعه آکادمیک درک بسیار عمیق تری از علتها و پیامدهای مربوط به جریان دانش در تعاملات اجتماعی با و میان تیمهای دانشمحور فراهم میکند همچنین از این طریق نسبت به در دسترس بودن ابزارهای مناسب برای مدیریت بهتر فاکتورهایی که برای عملکرد فردی، گروهی و سازمانی مفید یا مضر هستند، اطمینان حاصل میشود.
نکته تکمیلی
یکی از ابزارهای مدیریت دانشی که به شناسایی خبرگان در سازمان و ایجاد تعامل میان آنها کمک میکند، نقشه دانش است. نقشه دانش، يكی از مهمترین ابزارهای مديريت دانش است كه در آن به کارکنان سازمان، اطلاعاتی در خصوص محل قرارگرفتن دانش و منابع دانشي اعم از افراد صاحب دانش، اسناد و منابع و پايگاههای اطلاعاتی داده ميشود. به طور كلي نقشه دانش، تخصصها و دانش مورد نياز افراد را با محل قرارگيري آنها در سازمان مشخص مي كند.
ايجاد نقشه دانش سازمانی، بهتر است به معنای این است كه بدانيم در سازمان چه كسی، چه چيزی میداند و كجاست. نقشههاي دانش، با شكلدهي بانكهاي اطلاعاتی دانشي كارمندان و سنجش سطح دانش آنها در زمينههاي مختلف، سازمان را در شكلدهی كاملترين تيم ممكن براي انجام پروژهها و يا حل مسئلههاي خاص ياری ميكنند. به طور كلي نقشه دانش، نمايش تصويري از دانش آشكار و پنهان، رسمی و غير رسمی، ثبت شده و نشده، داخلي و خارجي را جهت استفاده مجدد، بهرهبرداري بيشتر از تواناييیها و سرمايههاي ناملموس و مزيت رقابتی ارائه ميكند.
از طريق نقشه دانش، ميتوان به منابع كليدي از طريق شناسايي كارشناسان داخل و خارج سازمان در صورت نياز دست يافت و فرصت و زمان دسترسي به آنها را كوتاه كرد. با اين اقدام میتوان از دوبارهكاريها، ممانعت و در زمان و هزينهها صرفهجويي كرد. با استفاده از این نقشه ميتوان پل ارتباطي بيشتر در زمينه تسهيم، تبادل دانش و تجارب ايجاد كرده و فرصتهاي يادگيري را آشكارتر ساخت و از ابتكارات و تحقيقات حمايت كرد.
منبع:
https://realkm.com/2020/09/02/the-relationship-between-knowledge-sharing-hiding-and-hoarding/
