مدیریت دانش در شرکت گازپروم
گازپروم یک شرکت انرژی چندملیتی است که دولت روسیه با در اختیار داشتن سهم ۵۰ درصدی، مالک اکثریت سهام آن بشمار میآید. این شرکت در صنعت نفت و گاز فعالیت میکند و تمرکز اصلی آن بر استخراج، تولید، انتقال و فروش گاز طبیعی معطوف است. در سال 2018، گازپروم با تولید 497.6 میلیارد مترمکعب گاز طبیعی و گاز وابسته و 15.9 میلیون تن میعانات گازی، دوازده درصد از تولید جهانی گاز طبیعی را تولید کرد.
گاز تولیدشده توسط این شرکت از طریق خطوط لولههایی مانند نورد استریم و ترک استریم صادر میشود. گازپروم همچنین یک تولیدکننده بزرگ نفت از طریق شرکت تابعه خود یعنی گازپروم نفت است که حدود 41 میلیون تن نفت با ذخایری بالغبر 2 میلیارد تن تولید میکند. این شرکت همچنین دارای شرکتهای تابعه در بخشهای صنعتی ازجمله مالی، رسانه و هوانوردی نیز هست است.
این شرکت از سال 2019، با فروش بیش از 120،000،000،000 دلار، بهعنوان بزرگترین شرکت سهامی عام گاز طبیعی در جهان و بزرگترین شرکت در روسیه ازنظر درآمد رتبهبندی شد. در سال 2020 و در رتبهبندی فوربس، گازپروم در جایگاه سی و دومین شرکت بزرگ دولتی در جهان رتبهبندی شد.
شرکت گازپروم با اختیار داشتن بیش از 160 هزار کیلومتر خط لوله گاز طبیعی و حدود 300 ایستگاه کمپرسور، بزرگترین شبکه انتقال گاز جهان را در اختیار دارد. دفتر مرکزی شرکت گازپروم، در شهر مسکو قرار دارد و بخشی از سهام آن در بازارهای بورس مسکو، بورس لندن و بورس فرانکفورت معامله میشود. گازپروم هماکنون بهعنوان بزرگترین شرکت در فدراسیون روسیه و بزرگترین تأمینکننده انرژی اروپا محسوب میشود.
این شرکت بیش از 470 هزار کارمند دارد و از این حیث نیز یکی از شرکتهای بزرگ در صنعت نفت و گاز دنیا به شمار میآید. گازپروم علاوه بر استفاده از رویکردهای متنوع برای مدیریت داراییهای فیزیکی و ملموس خود، توجه خاصی به داراییهای ناملموس نیز دارد. به همین دلیل پیادهسازی راهکارهای مدیریت دانش از حدود 10 سال پیش در این شرکت آغازشده و در این مدت نتایج مطلوب و اثربخشی را به همراه داشته است.
مدیریت دانش در گازپروم
با توجه به رشد سریع شرکت، فناوریهای آموزش از راه دور و اشتراک دانش روز به روز قابلتوجهتر میشوند. یادگیری از راه دور امکان بهینهسازی هزینههای توسعه کارکنان و افزایش دسترسی به دانش و دامنه برنامههای آموزشی کارکنان را فراهم میکند. به همین دلیل، گازپروم از سال 2014 بهطور فعال این موضوع را توسعه داد و بهترین شیوهها را درزمینه سیستمهای آموزش از راه دور و مدیریت دانش پیادهسازی نمود.
در گام اول گازپروم اقدام به نیازسنجی در حوزه مدیریت دانش و آموزش نمود. بر اساس نتایج این تجزیهوتحلیل، شرکت تصمیم به ایجاد یک پورتال دانش گرفت. این پورتال به یکی از ابزارهای ضروری در سیستم مدیریت دانش و نوآوری گازپروم(IKMS) تبدیل شد.
هدف از ایجاد این سامانه بهبود همکاری و اشتراک دانش بین کلیه کارکنان، واحدها و شرکتهای تابعه و وابسته است. این سیستم امکان گردآوری و به اشتراکگذاری سرمایه فکری قابلتوجه گازپروم را فراهم میکند و سطح عمومی استفاده از منابع فکری داخلی شرکت را افزایش میدهد. تمرکز IKMS بر مدیریت منابع دانش اصلی شرکت، گنجاندن در فرآیندهای تجاری کلیدی، ایجاد جوامع متخصص و یادگیری اجتماعی (یادگیری از یکدیگر) خواهد بود.
توسعه نظام مدیریت دانش در گازپروم توسط مرکز علم و فناوری و دپارتمان مدیریت دانش این شرکت انجام میشود. یکی از اهداف کلیدی این مرکز جمعآوری و انتشار دانش در مورد کارآمدترین فناوریها، بهترین شیوهها و درسهای آموختهشده در سراسر شرکت است.
مدیریت دانش در گازپروم مجموعهای از تکنیکها و ابزارهای فناوری است که به هماهنگ کردن فرآیندهای مدیریت و تبادل دانش برای حل مشکلات فنی و عملیاتی کمک میکند. این سیستم برای تنظیم فرآیندهای کسب، ذخیره و انتشار دانش با هدف به حداکثر رساندن مزایای شیوهها و فناوریهای معرفیشده در شرکت خدمت میکند.
سیستم نرمافزاری مدیریت دانش گاپروم با استفاده از ماژولهای متعدد طراحیشده است که به پیادهسازی فرایند مدیریت دانش در این شرکت کمک میکند.
دانش پنهان و دانش آشکار بهصورت درس آموختهها و مستندات سازمانی در این سیستم سازماندهی شده است. این سیستم به کاربر اجازه میدهد بسته به معیارهای موردنظر، بهترین راهحلهای مهندسی را معیار قرار داده و انتخاب کند و از درسهای آموختهشده برای اقدامات آتی استفاده کند. همچنین اطلاعات مربوط به کلیه تستهای انجامشده بر روی تجهیزات جدید در این سیستم ذخیرهسازی میشود تا در مواقع موردنیاز در دسترس کارشناسان شرکت باشد.
کارشناسان مرکز علم و فناوری گازپروم نفت، بیشترین سهم را در توسعه سیستم مدیریت دانش دارند. آنها به سؤالات کارکنان گازپروم نفت پاسخ میدهند و یک پایگاه داده بزرگ و ساختاریافته در جنبههای مختلف عملیاتی و تعمیراتی ایجاد میکنند که برای همه کارکنان گازپروم در دسترس است.
ارتباط بین مدیریت دانش و آموزش در گازپروم
یکی از رویکردهای مهم در توانمندسازی کارکنان برگزاری دورههای آموزشی اثربخش است. این مهم در شرکت گازپروم از طریق برگزاری دورههای آموزشی آنلاین دنبال میشود و نتایج قابل قبولی را به همراه داشته است.
بهعنوان نمونه از سال 2014، شرکت دو دوره آموزش الکترونیکی را طراحی کرد و کار بر روی سه دوره دیگر را برای خودآموزی کارکنان تولید بهعنوان بخشی از اجرای استانداردهای جدید تولید آغاز کرد. استفاده این شکل از یادگیری، معرفی استانداردهای جدید، افزایش بهرهوری و بهینهسازی فرآیندهای تولید را در کمترین زمان ممکن ساخت. طی مدتزمان کوتاهی بیش از 600 متخصص بخش بالادستی در تمام مناطق تولید، دو دوره حرفهای اول را گذراندهاند. رویه استاندارد برای محافظت از تجهیزات در برابر خوردگی ازجمله مواردی بود که در این دورهها به آن پرداخته شد. در طول سالهای بعد شرکت گازپروم شروع به طراحی دورههای آموزش الکترونیکی تعاملی برای انتقال دانش تجربیات خبرگان شرکت نمود و این روش تاکنون نیز ادامه دارد.
علاوه بر دورههای فنی، استفاده از دانش خبرگان برای فرایندهای پشتیبانی شرکت نیز در دستور کار گازپروم قرار دارد و دورههای الکترونیکی در تمامی فرایندهای سازمان مور استفاده قرار میگیرد. خانم النا سورمیکو، مدیر دپارتمان استخدام منابع انسانی گازپروم در این خصوص میگوید”دوره الکترونیکی در حوزه جذب و استخدام به ما کمک میکند تا روند ایجاد یک استاندارد یکسان برای جذب نیروی انسانی در شرکت را تسریع کنیم. این دوره به متخصصان شرکتهای تابعه نیز کمک میکند تا دانش بیشتری در مورد روشها و منابع مورداستفاده برای یافتن استعدادها، نحوه مصاحبه و استخدام کارمندان کسب کنند.”
