در سالهای اخیر، اهمیت مدیریت دانش در مواجهه با بحرانهای پیچیدهای مانند جنگ، بیش از پیش آشکار شده است. ثبت تجربهها، دسترسی سریع به اطلاعات حیاتی، اشتراک دانش میان واحدها و تبدیل آموختههای میدانی به راهنمای عمل، از جمله کارکردهایی است که مدیریت دانش میتواند در چنین شرایطی محقق سازد و کیفیت، سرعت و دقت تصمیمگیریهای سازمانی را به شکل قابلتوجهی ارتقا دهد.
در بسیاری از سازمانهای پیشرو جهان، مدیریت دانش نه یک فعالیت جانبی، بلکه بخشی از زیرساخت تابآوری سازمان است که به هماهنگی بهتر، کاهش خطاهای تکراری و استفاده مؤثر از تجربههای گذشته کمک میکند، اما واقعیت این است که بسیاری از سازمانهای کشور ما هنوز فاصله قابلتوجهی با چنین سطحی از آمادگی دارند. نبود نظام منسجم برای ثبت تجربهها، پراکندگی منابع اطلاعاتی، ضعف در مستندسازی آموختههای عملیاتی و نبود سازوکارهای مؤثر برای اشتراک دانش باعث شده در شرایط بحرانی بخش مهمی از دانستههای ارزشمند افراد بهصورت پراکنده یا حتی از دسترفته باقی بماند.
اگر فضای سازمانی بهگونهای نباشد که افراد تجربهها، خطاها و درسآموختههای خود را به اشتراک بگذارند، بخش مهمی از دانش حیاتی در ذهن افراد باقی میماند و در لحظههای حساس قابل استفاده نخواهد بود. نبود اعتماد سازمانی، نگاه کوتاهمدت به مدیریت دانش و کمتوجهی مدیران به ثبت و انتقال تجربهها، میتواند ظرفیت یادگیری سازمان در بحرانها را بهشدت محدود کند.
با این حال، تقویت مدیریت دانش برای مواجهه با بحرانها کاملاً امکانپذیر است، به شرط آنکه سازمانها رویکردی چابک و یادگیرنده داشته باشند. سازمانها نباید منتظر رسیدن شرایط ایدهآل بمانند؛ بلکه باید با مستندسازیِ لحظهایِ وقایع و اجرای «جلسات بازبینی پس از اقدام»به صورت مستمر، کار را آغاز کنند. این رویکرد به سازمان کمک میکند تا در دلِ بحرانها، به جای تکرارِ اشتباهات، از ظرفیت بینظیرِ تجربههای زیسته برای تابآوری و اتخاذ تصمیمهای راهبردیتر در میدان عمل بهرهمند شود.
