در سالهای اخیر، مدیریت دانش در بسیاری از سازمانها بیش از هر زمان دیگری با فناوری گره خورده است. سامانههای مدیریت دانش، پایگاههای داده، پرتالها، هوش مصنوعی و ابزارهای دیجیتال متنوع با هدف تسهیل ثبت، ذخیره و بازیابی دانش وارد سازمانها شدهاند. با این حال، پرسش اساسی همچنان باقی است: آیا دانش واقعاً منتقل میشود یا صرفاً در این مخازن انباشته میشود؟
تجربههای موفق و ناموفق سازمانها نشان میدهد که مؤثرترین انتقال دانش، نه از مسیر ابزارها، بلکه از دل تعاملات انسانی شکل میگیرد. داستانسرایی، منتورینگ، یادگیری در حین کار، گفتوگوهای حرفهای، گروههای تعاملی تخصصی و انتقال تجربههای زیسته، شیوههایی هستند که قرنها پیش از ظهور فناوری وجود داشتهاند و همچنان بالاترین سطح اثربخشی را دارند. دانش ضمنی، قضاوتهای حرفهای، بینشها و «چرایی»های تصمیمگیری، بهسختی قابل مستندسازیاند اما بهراحتی در تعامل انسان با انسان منتقل میشوند.
با این وجود، بسیاری از سازمانها بهدلایل مختلف از فشار برای دیجیتالی شدن گرفته تا سهولت خرید ابزار در مقایسه با سرمایهگذاری فرهنگی، تمرکز اصلی خود را بر فناوری گذاشتهاند. نتیجه این رویکرد، سامانههایی مملو از محتواست که کمتر خوانده میشود، کمتر به کار میآید و کمتر به یادگیری واقعی منجر میشود.
در چنین شرایطی، مدیریت دانش به پروژهای فناورانه تقلیل مییابد، نه یک قابلیت سازمانی زنده! فناوری نه دشمن مدیریت دانش است و نه راهحل نهایی آن؛ بلکه یک توانمندساز است. نقطه آغاز و پایان انتقال دانش، انسان است. سازمانهایی که بتوانند میان ابزارهای فناورانه و شیوههای انسانمحور تعادل برقرار کنند، نهتنها دانش را بهتر منتقل میکنند، بلکه آن را زنده، پویا و قابل استفاده نگه میدارند. شاید زمان آن رسیده باشد که بهجای پرسش «چه سیستمی بخریم؟» دوباره بپرسیم: «چه گفتوگویی را باید شکل دهیم؟»
