مدیریت دانش در مدیریت اداری کشور ایران

مدیریت دانش در نظام اداری

مدیریت دانش در مدیریت اداری کشور ایران

جایگاه مدیریت دانش در مدیریت راهبردی نظام اداری

 در حاشیه یکی از کنفرانس‌های مدیریت دانش که در سال جاری برگزار شد، پروفسوربراندنر Dr.Andreas Brandner)) که ریاست انجمن مدیریت دانش اتریش را برعهده دارد؛ اذعان داشت که مطالعات ایشان نشان می‌دهد که پیاده سازی مدیریت دانش در بخش غیردولتی ایران از بخش دولتی موفق‌تر بوده است!

دلایل اهمیت مدیریت دانش

برای بیان جدی‌ترین و مهم‌ترین رویکرد در توجه به «پیاده سازی مدیریت دانش» در بخش حاکمیت کشور می‌توانیم به موارد زیر اشاره نمائیم:

1-سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری

نخستین توجه جدی به مدیریت دانش به بند(16) از سیاست های کلی نظام اداری ابلاغی مقام معظم رهبری به سال 1389 بر می‌گردد. در این بند به«دانش بنیان کردن نظام اداری از طریق به کارگیری اصول مدیریت دانش و یکپارچه سازی اطلاعات، با ابتناء بر ارزش‌های اسلامی و سیاست‌های کلی علم و فناوری» تصریح شده است و لذا این مبتنی بودن به دو عنصر ارزش‌های اسلامی و سیاست‌های کلی علم و فناوری اشاره دارد که در تهیه الگو و مدل باید مدنظر قرار گیرد.

2- عدم توجه مسئولین متولی امر

در طی سال‌های 1389 لغایت 1393 (چهارسال) شاهد اقدام مؤثری از سوی متولیان برنامه‌های اصلاح نظام اداری کشور در الزام دستگاه‌های اجرایی برای بکارگیری اصول مدیریت دانش نبودیم.

3- تصویب‌نامه هیات وزیران

در سال 1393 به موجب تصویب نامة هیأت محترم وزیران (موضوع هشت برنامه نقشة اصلاح نظام اداری) در محور پنجم«فناوری‌های مدیریتی» معاونت علمی و فناوری رئیس جمهور به عنوان مسئول طراحی نظام مدیریت دانش در دستگاه‌های دولتی تعیین و موظف به طراحی این نظام نامه تا پایان سال 1395 شد که البته این مهم به سرانجام نرسید.

4- قرارگیری در برنامه پنجم توسعه

در دور دوم از برنامه جامع اصلاح نظام اداری در سال 1397 نیز بحث مدیریت دانش مجدداً در محور برنامه پنجم تحت عنوان «بهبود نظام‌ها و فناوری‌های مدیریتی» مورد تأکید قرار گرفت که این موضوع هرچند گام‌های اولیه برای تهیه و تنظیم نظام نامه را در «امور نظام‌های مدیریتی سازمان اداری و استخدامی کشور» را به خود دید، اما این نیز تا کنون محقق نگردید.

با نگاهی به سیر تطور تاریخی موضوع از سال 1389 لغایت 1398 (قریب به ده سال) به وضوح استنباط می‌نماییم که توجه به «مدیریت دانش» در بخش دولتی و نظام اداری کشور در اولویت برنامه‌ها قرار نداشته و همچنان مغفول واقع شده است.

موانع پیاده سازی

البته از سوی دیگر می‌توان اذعان نمود که این مشکل انحصار به نظام اداری و سازمان‌های دولتی ایران ندارد و اغلب کشورهای درحال توسعه و کمتر از آن، کشورهای توسعه یافته را هم شامل می‌شود. طی یک نظرسنجی جهانی که در سال 2014 که از تقریباً 400 متخصص مدیریت دانش صورت گرفت، از پاسخ دهندگان خواسته شد تا تعدادی از موانع را بر اساس تأثیر آنها در برنامه مدیریت دانش با نمره 1 تا 8 رتبه بندی نمایند:

موانع متوسط میزان اثر
در اولویت قرار نگرفتن و عدم حمایت از سوی مدیران ارشد 6
مسائل فرهنگی 5.8
عدم وجود نقش ها و مسئولیت های مدیریت دانش 4.9
کمبود انگیزه های مدیریت دانش 4.7
نبود یک رویکرد مدیریت دانش تعریف شده 4.6
ایجاد انگیزه برای رفتارهای اشتباه 4.2
عدم حمایت واحدهای سازمانی مانند فناوری اطلاعات، سرمایه انسانی 4.1
فناوری ناکافی 3.8

بنابراین صرف‌نظر از فقدان یا کمبود قوانین و مقررات بالادستی در زمینة مدیریت دانش که در پیش به آن اشاره شد، پشتیبانی مدیریت ارشد هم بزرگترین توانمندساز اجرای مدیریت دانش (در صورت وجود) و هم بزرگترین مانع (درصورت عدم وجود) است.

به اعتقاد نگارنده نگاه و اتکا به قوانین و مقررات، صرفاً برای ایجاد وحدت رویه و هماهنگی و حالت هدایت کننده برای دستگاه‌های دولتی می‌تواند و حتی بایستی قلمداد شود و مدیران سازمان‌های دولتی نمی‌توانند به بهانة عدم دریافت الزام از سوی مراجع تصمیم‌گیر و ناظر، معطل برای پیاده‌سازی و استقرار بمانند. چه بسا استانداردها، مدل‌ها و متدولوژی‌ها و مبانی علمی و عملی در این راستا کم نبوده و از سوی مراکز علمی و تخصصی به مانند «گروه  مشاوره مدیریت دانش دانا» قابل ارائه به دستگاه‌های دولتی می‌باشد.

نتیجه

در پایان این مقال نکته آخرین و قابل توجه اینکه امروزه در سازمان‌های دنیا و به ویژه در کشورهای توسعه یافته به نقل از پروفسور «گری همل»، که یکی از معتبرترین اساتید در استراتژی‌های تحول در دهة 1990 می باشد، «مدیریت بینش و فرزانگی» که در لایة بالاتری از مدیریت دانش قرار می‌گیرد، در برنامه‌های تحول آفرینی سازمان‌های جهان امروزی مورد توجه قرار گرفته و این در حالی است که در نگاه نظام اداری ما، مدیریت دانش هنوز نوپا و در مرحلة آزمون و خطا می‌باشد.

 

نویسنده :رضا خانی؛ همکار گروه مشاوره مدیریت دانش دانا در پیاده‌سازی مدیریت دانش بخش دولتی و نهادهای حاکمیتی

 

 

منابع:

 

نوشتن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*

دو − دو =